مقالات
علت سوختن یا تغییر رنگ ریسههای ال ای دی + آموزش تعمیر و عیبیابی
دسامبر
هیچچیز بدتر از این نیست که بعد از کلی زحمت برای نورپردازی مخفی سقف یا کابینت، متوجه شوید بخشی از ریسه سوخته، رنگش زرد و کدر شده یا مدام خاموش و روشن میشود. احتمالا اولین سوالی که میپرسید این است: «چرا به این زودی خراب شد؟» و سوال دوم: «آیا قابل تعمیر است یا باید دور بیاندازم؟»
به عنوان کارشناسی که سالها با انواع تجهیزات روشنایی سر و کار داشتهام، باید بگویم که در ۷۰ درصد مواقع، مشکل از خودِ چیپ الایدی نیست، بلکه ایراد در اتصالات، درایور یا گرمای بیش از حد است.
در این راهنمای فنی، ابتدا علتهای اصلی خرابی را بررسی میکنیم و سپس به سراغ آموزش تعمیر و عیبیابی میرویم.
چرا ریسههای ال ای دی میسوزند یا تغییر رنگ میدهند؟
قبل از اینکه سیمچین را بردارید، بیایید علت را پیدا کنیم تا دوباره تکرار نشود.
حرارت؛ قاتل خاموش الایدی
بزرگترین دشمن قطعات الکترونیکی، گرماست. اگر ریسههای شلنگی یا نواری را بدون پروفیل آلومینیومی (هیتسینک) نصب کرده باشید، گرمای تولید شده راه فراری ندارد. این گرما باعث میشود روکش فسفری روی چیپها آسیب ببیند.
- نشانه: نور سفید ریسه به مرور زمان به زرد یا آبی متمایل میشود (تغییر رنگ) و در نهایت میسوزد.
نوسانات ولتاژ و جریان نامناسب
الایدیها به شدت به ولتاژ حساس هستند. اگر از یک منبع تغذیه (آداپتور) بیکیفیت استفاده کنید که خروجی پایداری ندارد، فشار زیادی به چیپها میآید.
نکته فنی: بسیاری از خرابیها ناشی از عدم تطابق ولتاژ ریسه با منبع تغذیه است. برای اینکه دقیقاً بدانید چه ولتاژی مناسب پروژه شماست و از فشار اضافه به چیپها جلوگیری کنید، حتماً راهنمای نحوه انتخاب بهترین ولتاژ برای ریسه ال ای دی را مطالعه کنید.
اتصالات ضعیف و لحیمکاری سرد
گاهی ریسه سالم است، اما اتصال بین ریسه و سیم قطع شده است. در ریسههایی که لحیمکاری کارخانهای ضعیفی دارند، با گرم و سرد شدن، قلع ترک میخورد و جریان قطع میشود.
کیفیت پایین ریسه (IP نامعتبر)
متاسفانه بازار پر از ریسههایی است که با عنوان «ضدآب» فروخته میشوند اما عایقبندی واقعی ندارند. نفوذ رطوبت باعث اکسید شدن مدارهای مسی و علت پرپر زدن ریسه میشود.
مشکلات درایور و ریموت
گاهی ریسه کاملاً سالم است و مشکل از مغز متفکر آن است! خرابی خازنهای درایور یا تمام شدن باتری ریموت میتواند کل سیستم را مختل کند.
راهنمای گامبهگام عیبیابی و تعمیر در منزل
حالا که علتها را دانستیم، بیایید آستینها را بالا بزنیم. برای عیبیابی به یک مولتیمتر (یا فازمتر برای برق شهری) و کمی دقت نیاز دارید.
گام اول: چک کردن منبع تغذیه و درایور
قبل از دست زدن به ریسه، مطمئن شوید برق به درستی وارد میشود.
۱. اگر ریسه کاملاً خاموش است، ابتدا خروجی آداپتور را چک کنید.
۲. اگر ریسه چشمک میزند، احتمالا خازنهای داخل درایور باد کردهاند یا ضعیف شدهاند.
۳. در مورد طریقه نصب درایور دقت کنید: جابجا زدن سیمهای مثبت (+V) و منفی (-V) باعث روشن نشدن ریسه میشود. سیم قرمز معمولاً مثبت و سیم مشکی منفی است.
گام دوم: بررسی ریموت کنترل
شاید خندهدار به نظر برسد، اما بسیاری از تماسهای پشتیبانی ما مربوط به خرابی ریموت است، نه ریسه!
- تعمیر ریموت کنترل: ابتدا باتری را عوض کنید. اگر کار نکرد، دوربین موبایل خود را روشن کنید و چشمی ریموت را جلوی لنز بگیرید و دکمه بزنید. اگر نوری بنفش در صفحه موبایل دیدید، ریموت سالم است؛ در غیر این صورت ریموت خراب است و باید تعویض شود.
گام سوم: پیدا کردن و حذف بخش سوخته (مخصوص ریسههای نواری)
ریسههای نواری (Strip Lights) قابلیت برش دارند. اگر بخشی از ریسه (مثلاً ۳ الایدی پشت سر هم) خاموش شده است:
۱. ریسه را روشن کنید تا محل دقیق خرابی را ببینید.
۲. برق را قطع کنید.
۳. از محلهای مشخص شده (که معمولاً عکس قیچی دارد) بخش خراب را ببرید.
۴. دو سر سالم باقیمانده را با کانکتور مخصوص یا با هویه و سیم نازک، مجدداً به هم وصل کنید.
در مورد ریسههای ولتاژ بالا و بلوطی، کار کمی پیچیدهتر است و نیاز به قلقهای خاصی دارد. اگر با این نوع ریسه سر و کار دارید، آموزش گامبهگام ما در خصوص روش های تعمیر ریسه بلوطی معیوب میتواند به شما کمک کند تا بدون آسیب به کل ریسه، مشکل را حل کنید.
سوالات متداول فنی (پاسخ به دغدغههای شما)
علت پرپر زدن ریسه چیست؟
پرپر زدن (Flickering) یا ناشی از شل بودن سیمهای ورودی درایور است و یا نشاندهنده این است که منبع تغذیه (سوئیچینگ) توانایی تامین جریان مورد نیاز ریسه را ندارد (آداپتور ضعیفتر از متراژ ریسه است).
آیا علت کم نور شدن پروژکتور هم مشابه ریسه است؟
بله، دقیقاً. علت کم نور شدن پروژکتور الایدی معمولاً ضعیف شدن چیپ COB یا SMD بر اثر حرارت زیاد و یا افت ولتاژ درایور آن است. اگر پروژکتور شما بعد از چند دقیقه کمنور میشود، هیتسینک (خنککننده) آن به درستی کار نمیکند.
چرا انتهای ریسه نور کمتری نسبت به ابتدای آن دارد؟
این پدیده «افت ولتاژ» نام دارد. در متراژهای بالا (مثلاً ۱۰ متر به بالا با ولتاژ ۱۲ ولت)، برق به انتهای مسیر نمیرسد. راهکار حرفهای این است که از سیمکشی کمکی استفاده کنید و برق را از دو سر به ریسه برسانید.
سخن پایانی: تعمیر کنیم یا تعویض؟
تعمیر ریسه الایدی یک راهکار موقت عالی است، اما اگر ریسه شما تغییر رنگ داده یا چیپهای آن سیاه شدهاند، یعنی عمر مفید آن تمام شده است و تعمیر آن فقط اتلاف وقت است.
اگر به دنبال ریسهای هستید که سالها بدون افت نور و پرپر زدن کار کند، پیشنهاد میکنیم نگاهی به انواع ریسه بلوطی در فروشگاه آوانور آریا بیندازید. ما کیفیت چیپها و درایورهای محصولاتمان را تضمین میکنیم تا دیگر نگران نردبان گذاشتن و تعمیر مداوم نباشید.